LOW←TECH MAGAZINE Polski

Jak i dlaczego przestałem kupować nowe laptopy

Sun, 20 Dec 2020 00:00:00 +0000

Zdjęcie: Low-tech Magazine jest pisany i publikowany na ThinkPadzie X60s z 2006 roku.

Będąc niezależnym dziennikarzem – lub pracownikiem biurowym, jeśli chcesz tak to nazwać – zawsze uważałem, że potrzebuję dobrego komputera do wykonywania swojej pracy, oraz skoro chcę dobrego produktu, to muszę za niego sporo zapłacić. Od 2000 do 2017 roku korzystałem z trzech laptopów które kupiłem w stanie nowym za blisko 5,000 euro, co daje średni koszt 300 euro na rok przez cały ten okres. Średni żywot tych laptopów to 5,7 lat.

W 2017 roku, pomiędzy odłączeniem swojego biura od sieci elektroenergetycznej, postanowiłem zaprzestać kupowania nowych laptopów. Zamiast tego, zacząłem korzystać z laptopa z 2006 roku, który kupiłem w stanie używanym za 50 euro, i który robi wszystko, czego od niego wymagam lub potrzebuję. Po doliczeniu wymiany baterii i prostego ulepszenia podzespołów, inwestycja ta kosztowała mnie mniej niż 150 euro.

Jeśli mój laptop z 2006 roku wytrzyma dłużej niż jego poprzedniki – to znaczy, podziała jeszcze 1.7 lat – będzie mnie kosztował zaledwie 26 euro na rok. To ponad 10 razy mniej, niż średni koszt poprzednich trzech egzemplarzy. W tym artykule, wyjaśnię co zmotywowało mnie do tego, aby przestać kupować nowe laptopy, oraz to w jaki sposób ty możesz zrobić to samo.

Wykorzystanie Materiałów I Energii W Laptopach

Jeśli zdecydujesz się nie kupować nowych laptopów, pozwoli ci to, nie tylko na zaoszczędzenie sporej sumy pieniędzy, lecz także wielu zasobów naturalnych i destrukcji środowiska. Według najnowszej analizy cyklu życia, wyprodukowanie jednego laptopa wymaga od 3,010 do 4,340 megadżuli energii – w tej liczbie zawarte jest wydobywanie materiałów, produkcja urządzenia oraz dostarczenie go na rynek. ¹

Każdego roku, ludzie kupują od 160 do 200 milionów laptopów. Oznacza to, że produkcja laptopów zużywa od 480 to 868 petadżuli energii każdego roku, czyli 25-50% całej energii słonecznej wyprodukowanej na świecie w 2018 roku (2,023 petadżuli). ² Produkcja laptopów wymaga dużej ilości materiałów, w tym także minerałów, które są ciężkie do zdobycia ze względu na ekonomiczne, socjalne, geochemiczne i geopolityczne ograniczenia. ³⁴

Produkcja mikrochipów jest procesem niesamowicie wymagającym, zarówno jeśli chodzi o energię jak i materiały, ale to nie jest jedyny problem. Wysoki koszt materiałowy spowodowany jest również ich krótką długością życia. Większość z tych 160-200 milionów laptopów nabywanych każdego roku ma na celu zastąpienie poprzedniego zakupu. Biznesy zazwyczaj wymieniają swoje laptopy co trzy lata, podczas gdy u osób prywatnych dzieje się to co pięć lat. ³ Moje 5.7 lat jest zatem dość typowe.

Laptopy Nie Zmieniają Się

Analiza, do której się odnoszę, wykonana była w roku 2011; badany w niej produkt to Dell Inspiron 2500 z 2001 roku. Nie zdziwię się, jeśli uznasz tę “najnowszą analizę cyklu życia” za przestarzałą, lecz jest to tylko złudzenie. Inne badanie z 2015 roku odkryło, że energia wcielona w laptopach pozostaje po latach taka sama. ⁵

Naukowcy rozłożyli w nim na części 11 laptopów podobnej wielkości, wyprodukowanych między 1999, a 2008 rokiem, i zważyli poszczególne elementy. Zmierzyli także powierzchnie kwarcowe na wszystkich płytach głównych, a także 30 kart DRAM wyprodukowanych, mniej więcej, w tym samym przedziale czasowym (do 2011 roku). Wyniki pokazują, że masa i zawartość materiałów wszystkich kluczowych komponentów – baterii, płyty głównej, dysku twardego, pamięci – zmieniła się tylko nieznacznie, mimo że procesy produkcji stały się bardziej efektywne, zarówno pod względem zużywanej energii jak i materiałów.

Powód jest prosty: większa efektywność produkcji jest zrównoważona przez zwiększoną funkcjonalność. W celu uzyskania tych samych parametrów co wcześniej, wymagana jest teraz mniejsza masa baterii, pamięci i dysków twardych, lecz zwiększone wymagania czynią całkowitą masę tych podzespołów niezmienioną. Ta sama zależność wyjaśnia dlaczego nowsze laptopy nie zużywają mniej energii podczas pracy niż starsze modele. Obecne laptopy są w stanie wykonać te same czynności szybciej, oszczędzając na tym energię, lecz wykonują zarazem znacznie więcej czynności, niż ich poprzednicy. Komputery są zatem najlepszym przykładem działania paradoksu Jevonsa.

Wyzwanie

Wszystko to składa się na to, że zamiana starego laptopa na nowy nie jest przyjazna ani portfelowi, ani środowisku. Jest wręcz przeciwnie; najlepszym sposobem, w jaki konsument może poprawić ekologiczną i ekonomiczną wartość swojego laptopa, jest używanie go tak długo, jak to możliwe. Na szczęście, laptopy są już dojrzałą technologią (nowsze egzemplarze nie różnią się znacznie od poprzednich pod względem funkcji) i posiadają wystarczającą moc do wykonywania swoich zadań. A jednak, konsumenci którzy spróbują korzystać ze swoich dotychczasowych laptopów, będą musieli zmagać się z pewnymi frustrującymi problemami. Poniżej wyjaśnię kilka z tych, na które sam natrafiłem, a także to, dlaczego wcale nie są one tak wielkie, jak mogłoby się wydawać.

Zdjęcie: Trzy laptopy, które używałem od 2000 do 2017 roku.

Mój Pierwszy Laptop - Apple iBook (2000-2005)

W roku 2000, kiedy byłem wolnym strzelcem w branży dziennikarstwa naukowego i technologicznego w Belgii, kupiłem swój pierwszy laptop - Apple iBook. Zaledwie dwa lub trzy lata później, ładowarka zaczęła szwankować. Kiedy dowiedziałem się o koszcie zakupu nowej ładowarki, byłem tak oburzony praktykami Apple – ładowarki można wyprodukować bardzo tanio, lecz producent sprzedawał je bardzo drogo – że odmówiłem jej zakupu. Zamiast tego, udało mi się korzystać nadal z dotychczasowej ładowarki, najpierw kładąc ją pod naciskiem książek i mebli, a gdy to również przestało działać, za pomocą mocno ściśniętej klamry.

Mój Drugi Laptop – IBM ThinkPad R52 (2005-2013)

Kiedy ładowarka w końcu kompletnie przestała działać w 2005 roku, postanowiłem kupić nowy laptop. Miałem tylko jeden wymóg: miał on mieć ładowarkę, która działa długo i jest tania w wymianie. Produkt który wybrałem spełnił moje wymagania, i o wiele więcej. Kupiłem Thinkpad R52 od IBM, i zakochałem się na miejscu. Mój laptop IBM był kompletnym przeciwieństwem iBooka i to nie tylko pod względem wyglądu (prostokątna skrzynka, dostępna w każdym kolorze jaki sobie życzysz, pod warunkiem że życzysz sobie czarnego). Cała maszyna była zbudowana trwale, by służyła mi długo i była łatwa w naprawie.

Gospodarka o obiegu zamkniętym i modułowe produkty są obecnie na czasie, jego żywot może być wydłużany bez końca, poprzez stopniowe naprawianie i wymienianie każdego elementu. Pytaniem zatem nie jest to, jak możemy przejść na gospodarkę o obiegu zamkniętym, lecz dlaczego wciąż się od niej oddalamy.

Pytaniem nie jest to, jak możemy przejść na gospodarkę o obiegu zamkniętym, lecz dlaczego wciąż się od niej oddalamy.

Mój Thinkpad był droższy, niż mój iBook, lecz przynajmniej moje pieniądze nie poszły na fajny wygląd, tylko na porządny komputer. Ładowarka nie sprawiała mi żadnych problemów, a gdy straciłem ją podczas podróży i musiałem kupić nową, mogłem ją dostać w przyzwoitej cenie. Nie wiedziałem wtedy, że ten szczęśliwy zakup będzie jedynym w swoim rodzaju.

Zdjęcie: IBM ThinkPad R52 z 2005 roku.

Mój Trzeci Laptop: Lenovo Thinkpad T430 (2013-2017)

Przenieśmy się do roku 2013. Mieszkałem wtedy w Hiszpanii i prowadziłem Low-tech Magazine. Do pracy wciąż używałem mój IBM Thinkpad R52, lecz na horyzoncie pojawiały się problemy. Po pierwsze, Microsoft chciał mnie niedługo zmusić do wymiany systemu operacyjnego, kończąc wsparcie dla Windowsa XP pod koniec roku 2014. Nie miałem ochoty wydawać kilkaset euro na system operacyjny, który byłby i tak zbyt wymagający dla mojego starego laptopa. Ponad to, nawet po przywróceniu ustawień fabrycznych, mój laptop nie był tak szybki, jak tego chciałem. Innymi słowy, wpadłem w pułapkę zastawioną przez producentów podzespołów i oprogramowania, i błędnie zacząłem myśleć, że potrzebuję nowego laptopa.

Będąc niezmiernie zadowolonym z mojego Thinkpada, kupienie nowego wydawało się logiczne. Tu pojawił się jednak problem: w 2005 roku, niedługo po zakupie mojego pierwszego Thinkpada, Lenovo pochodzące z Chin, które jest obecnie największym producentem komputerów na świecie, wykupiło biznes PC od IBM. Chińskie produkty nie cieszą się reputacją długowiecznych, co było prawdą szczególnie w tamtych latach. Jednak Thinkpady sprzedawane przez Lenovo wyglądały niemal identycznie do tych produkowanych przez IBM, więc liczyłem na szczęście i kupiłem Lenovo Thinkpad T430 w kwietniu 2013 roku. I to za dość sporą kwotę, lecz wierzyłem, że jakość uzasadni cenę.

Mój błąd był oczywisty od samego początku. Musiałem odesłać produkt dwukrotnie, ponieważ jego obudowa była zdeformowana. Gdy wreszcie dostałem egzemplarz, który nie kołysał się na moim biurku, nie musiałem długo czekać na kolejny problem: klawisze zaczęły odpadać. Do dziś pamiętam swoje zdumienie, gdy stało się to po raz pierwszy. Thinkpady od IBM słyną ze swoich wytrzymałych klawiatur, których destrukcja wymaga młotka. Lenovo najwyraźniej nie ceniło sobie tej cechy, więc wymienili klawiatury na gorsze. Może i potrafię pisać agresywnie, ale nigdy nie zepsułem żadnej innej klawiatury.

Z niechęcią zamówiłem wymianę klawisza za 15 euro. W kolejnych miesiącach, wymiana kolejnych klawiszy pochłaniała dodatkowe fundusze. Po wydaniu ponad 100 euro na plastikowe klawisze, które z czasem i tak zepsułyby się ponownie, wyliczyłem, że wymiana wszystkich 90 klawiszy kosztowałaby mnie 1,350 euro. Znalazłem tymczasowe rozwiązanie w przenośnej klawiaturze, ale nie było to praktyczne, zwłaszcza do pracy poza domem – a czyż nie po to mi właśnie laptop?

Jednego byłem pewien – potrzebuję nowego laptopa. Znowu. Ale jakiego? Wiedziałem, że mój wybór na pewno nie padnie ani na Apple, ani na Lenovo.

Zdjęcie: Wymiana wszystkich klawiszy w moim Lenovo T430 kosztowałaby mnie 1350 euro.

Mój Czwarty Laptop: IBM Thinkpad X60s (2017-teraz)

Gdy nie mogłem znaleźć tego, co chciałem, w stanie nowym, postanowiłem przenieść się w czasie. Doszedłem do wniosku, że nowe laptopy produkowane są gorzej niż starsze modele, nawet jeśli ich cena tego nie odzwierciedla. Dowiedziałem się, że Lenovo zmieniło w roku 2011 klawiatury i zacząłem szukać na stronach aukcyjnych Thinkpadów wyprodukowanych zanim do tego doszło. Mógłbym wrócić do mojego R52 z 2005 roku, ale zdążyłem się przyzwyczaić do hiszpańskiego układu klawiatury, podczas gdy R52 miał układ belgijski.

W kwietniu 2017 roku, zdecydowałem się kupić Thinkpada X60s z 2006 roku. ⁶ Pisząc ten artykuł w grudniu 2020 roku, maszyna ta służy mi niemal cztery lata, mając już 14 lat – trzy do pięciu razy więcej, niż przeciętny laptop. Jeśli mój Thinkpad R52 z 2005 roku, zasługiwał na moją miłość, to mój X60s zasługuje na moje uwielbienie. Jest on zbudowany równie trwale - przeżył on już upadek ze stołu na betonową podłogę – a jednocześnie jest mniejszy i lżejszy: 1.43 kg zamiast 3.2 kg.

Robi on wszystko, czego od niego wymagam. Używam go do pisania artykułów, szukania informacji i utrzymywania stron internetowych. Korzystałem z niego także na scenie podczas wykładów i do pokazywania zdjęć na dużym ekranie. Jedyne czego mi w nim brakuje to kamera internetowa, co zaczęło mi szczególnie doskwierać w tym roku. Gdy jest mi potrzebna, uruchamiam ten przeklęty laptop z 2013 roku z zepsutą klawiaturą. Innym rozwiązaniem byłby zakup Thinkpada X200 z 2008 roku, który jest nowszą wersją tego samego modelu i posiada wbudowaną kamerę.

Zdjęcie: Mój ThinkPad X60s.

Jak Sprawić, By Stary Laptop Działał Jak Nowy

Jeśli zdecydujesz się, że twoim kolejnym zakupem będzie stary laptop zamiast nowego, licz się z tym, że może on nie działać tak dobrze jakbyś tego chciał/chciała. Wskazane jest ulepszenie podzespołów, a wymiana oprogramowania jest wręcz wymagana. Oto dwie rzeczy, które musisz zrobić:

1. Używaj oprogramowania oszczędzającego energię.

Mój laptop działa teraz na Linux Lite, jednym z kilku otwartych systemów operacyjnych zaprojektowanych z myślą o działaniu na starych komputerach. Korzystanie z Linuxa to nie tylko sugestia. Nie myśl, że ożywisz stary laptop pakując w niego Microsoft Windows lub Apple iOS. Prędzej cała maszyna się zawiesi. Linux Lite może i nie ma oszałamiającego wyglądu czy najnowszego interfejsu, jednak jest on wciąż przyjazny w użyciu i w żadnym wypadku przestarzały. Zajmuje on bardzo mało miejsca i wymaga niewiele pamięci i mocy procesora. Rezultatem jest stary laptop, który pomimo skromnej specyfikacji, wciąż pracuje płynnie. Używam też lekkich przeglądarek internetowych: Vivaldi oraz Midori.

Jako wieloletni użytkownik Windowsa, uważam systemy z rodziny Linuxa za o wiele lepsze, chociażby dlatego, że ich pobranie i instalacja są darmowe. Ponadto, kradzież danych osobowych i próby zamknięcia cię we własnym ekosystemie są rzadkością - w przeciwieństwie do najnowszych ofert od Microsofta lub Apple. Jednak nawet w przypadku Linuxa, przestarzałość może być nieunikniona. Linux Lite przestanie wspierać 32-bitowe komputery począwszy od roku 2021, co oznacza że będę musiał niedługo zacząć szukać innego systemu, lub nieco młodszego laptopa z 64-bitowym procesorem.

2. Wymień dysk twardy na dysk SSD.

W ostatnich latach dyski SSD stały się powszechnie dostępne i tanie, będąc jednocześnie o wiele szybsze od dysków twardych (HDD). Chociaż możesz, jeśli chcesz, wskrzesić stary laptop tylko za pomocą lekkiego systemu operacyjnego, to dodatkowa wymiana dysku da ci maszynę niemal tak szybką, jak nowy laptop. W zależności od pojemności jakiej potrzebujesz, za dysk SSD zapłacisz od 20 euro (120 GB) do 100 euro (960 GB).

Instalacja jest dość prosta i można znaleźć wiele poradników na ten temat w internecie. Dyski SSD są ciche i bardziej odporne na uszkodzenia fizyczne, ale żyją krócej niż dyski twarde. Mój służy mi już prawie cztery lata. Wygląda na to, że zarówno z punktu widzenia środowiska jak i finansów, stary laptop z dyskiem SSD jest o wiele lepszym wyborem niż zakup nowego laptopa, nawet jeśli będzie trzeba od czasu do czasu wymienić dysk.

Zapasowe Laptopy

Z czasem, postanowiłem zmienić również moją strategię. Kupiłem dwa identyczne modele w podobnej cenie, jeden w roku 2018, a drugi w 2020, jako modele zapasowe. Mam w planie używać tych maszyn tak długo, jak to możliwe, mając części wymiennych pod dostatkiem. Dotychczas miałem do czynienia z dwoma usterkami. Po około jednym roku użytkowania wiatraczek przestał działać. Udało mi się go naprawić w jeden wieczór,w niewielkim sklepie komputerowym prowadzonym przez Chińczyka w Antwerpii.. Powiedział mi wtedy, że podziała on jeszcze przez sześć miesięcy, a tymczasem dwa lata później, wiatrak nadal pracuje.

Następnie w zeszłym roku, tak jak ten przeklęty laptop Lenovo, mój X60s nagle przestał ładować baterię. Wygląda na to, że jest to powszechny problem z Thinkpadami, ale nie udało mi się go naprawić. Wcale też nie musiałem, ponieważ miałem zapasowy laptop w gotowości z którego korzystałem gdy chciałem lub musiałem pracować poza domem.

Zdjęcie: Trzy identyczne laptopy z 2006 roku, wszystkie sprawne i kupione w sumie za mniej niż 200 euro.

Ilustracia: Wnętrze Thinkpada X60s. Źródło: [Hardware Maintenance Manual](https://download.lenovo.com/ibmdl/pub/pc/pccbbs/mobiles_pdf/42x3550_04.pdf).

Magiczna Karta SD

Chciałbym teraz zaprezentować wam moją magiczną kartę SD, czyli kolejne “ulepszenie podzespołów”, które ułatwia używanie starych (a także nowych) laptopów. Wiele osób używa ich do tworzenia kopii zapasowych dokumentów, normalnie przechowywanych na dyskach twardych. Ja używam ich odwrotnie.

Wszystkie swoje dane przechowuję na karcie SD o pojemności 128 GB, którą wkładam na przemian do swoich Thinkpadów. Raz w miesiącu robię kopię zapasową na zewnętrznym dysku, a także regularne kopie na laptopach, na których pracuję. W moim przypadku okazało się to niezawodne: Przestałem zmagać się z utratą danych z powodu problemów technicznych i niedostatecznych kopii zapasowych.

Kolejną przewagą jest to, że mogę pracować na którymkolwiek laptopie, będąc niezależnym od danych przechowywanych na ich dyskach. Podobne zalety ma przechowywanie plików w chmurze, jednak karta SD jest bardziej przyjazna środowisku i nie wymaga dostępu do internetu.

Hipotetycznie, oba dyski twarde mogłyby paść tego samego dnia, a ja mógłbym wciąż pracować, jakby nic się nie stało. Ponieważ używam teraz dwóch laptopów na przemian – jednego na baterii, jednego bez – mogę zostawiać je w rożnych miejscach i nie obawiać się o brakujące dane, tak długo jak trzymam kartę SD w portfelu. Spróbuj zrobić to samo ze swoim nowym, drogim laptopem – powodzenia! Mogę ich też używać jednocześnie, jeśli potrzebuję dodatkowego ekranu.

Jeśli zdecydujesz się używać dysków twardych, karta SD może służyć jako alternatywa do dysku SSD zwiększająca wydajność laptopa. Mój zapasowy laptop nie ma dysku SSD, przez co może być powolny podczas przeglądania ciężkich stron internetowych. Dzięki karcie SD, otwieranie dokumentów i map jest niemal natychmiastowe, tak jak ich przeglądanie i zapisywanie. Pozwala ona również utrzymać dysk w większości pusty, co przyśpiesza jego działanie. Nie wiem, czy jest to praktyczne rozwiązanie w innych laptopach, ale wszystkie moje Thinkpady mają sloty na karty SD.

Koszty

Przeliczmy całkowite koszty tego przedsięwzięcia, w tym inwestycję w zapasowe laptopy i kartę SD, używając aktualnych cen dla kart i dysków SSD, które znacząco potaniały od czasu kiedy je kupiłem:

ThinkPad X60s: 50 euro
Zapasowy ThinkPad X60s: 60 euro
Zapasowy ThinkPad X60: 75 euro
Dwie baterie do wymiany starych: 50 euro
Dysk SSD o pojemności 240 GB: 30 euro
Karta SD o pojemności 128 GB: 20 euro
W sumie: 285 euro

Jeśli kupisz wszystko to co ja, wyniesie cię to jedynie 285 euro. Nowe laptopy w tej cenie są niczym więcej, jak badziewiem, a już na pewno nie dostaniesz dwóch dodatkowych egzemplarzy. Jeśli uda ci się pracować w ten sposób przez dziesięć lat, twój przenośny komputer wyniesie cię zaledwie 28.5 euro na rok. Być może będziesz musiał wymienić dysk SSD lub kartę SD, ale nie zrobi to wielkiej różnicy w kosztach. Co więcej, ograniczasz niszczenie środowiska wywołane przez produkcję nowego laptopa co 5.7 lat.

Zdjęcie: W przewidywalnej przyszłości, moja potrzeby w kwestii laptopów są zaspokojone.

Nie Przesadzaj

Mimo, że ja użyłem Thinkpad X60s jako przykład, ta sama strategia działałaby z innymi modelami – tutaj znajdziesz listę wszystkich modeli – oraz z laptopami innych producentów (o których nic nie wiem). Jeśli nie chcesz korzystać z serwisów aukcyjnych, twój lokalny lombard z pewnością zaoferuje ci używany laptop na gwarancji. A być może nawet nie musisz nic kupować, gdyż wiele ludzi ma stare laptopy walające się po domu.

Nie trzeba się cofać aż do 2006 roku. Mam nadzieję, że jasne jest, iż celem tego artykułu jest przedstawienie ogólnej idei, a nie promowanie mojej konkretnej implementacji. Co więcej, dla większości osób, cofnięcie się przed rok 2006 nie jest realistyczne. Moją pierwszą próbą był Thinkpad X30 z 2002 roku, ale okazało się to zbyt dużym krokiem. Używał on innej ładowarki, nie miał slotu na kartę SD i nie mogłem sobie poradzić z połączeniem bezprzewodowym do internetu. Dla wielu osób, młodszy laptop może być lepszym wyborem. 64-bitowa architektura oraz wbudowana kamera internetowa z pewnością ułatwi użytkowanie. Oczywiście, możesz mnie przebić i cofnąć się do lat 90-tych, ale pożegnasz się wtedy z internetem bezprzewodowym i złączami USB.

Twój wybór laptopa zależy też od tego, co chcesz na nim robić. Jeśli przede wszystkim przeglądasz internet, piszesz, rozmawiasz z innymi, oglądasz filmy i słuchasz muzyki, możesz to zrobić tak samo tanio, jak ja. Jeżeli natomiast pracujesz obrabiasz grafikę, sytuacja może być bardziej skomplikowana, po części dlatego, że prawdopodobnie używasz obecnie Apple. Ta sama strategia mogłaby być przeprowadzona na nieco młodszym i bardziej zaawansowanym laptopie. Jeśli chodzi o zmianę z iOS na Linux, aplikacje biurowe są absolutnie lepsze na Linuxie, niż na jego komercyjnych odpowiednikach, lecz z powodu braku doświadczenia nie mogę się wypowiedzieć na temat innych aplikacji.

To Jest Sztuczka, Nie Nowy Model Ekonomiczny

Nawet jeśli kapitalizm mógłby nam zapewnić dostęp do używanych laptopów przez następne kilka dekad, strategia którą opisałem powyżej powinna być traktowana jedynie jako sztuczka, a nie jako nowy model ekonomiczny. Jest to sposób na radzenie sobie, lub ucieczka, od systemu który próbuje zmusić ciebie do konsumowania tyle, ile się tylko da. To próba przełamania systemu, a nie rozwiązania jego problemów. Potrzebny jest nam inny model ekonomiczny, w którym wszystkie laptopy będą budowane jak Thinkpady sprzed 2011 roku. W konsekwencji, ceny laptopów poszłyby w dół, i właśnie tego chcemy. Ponadto, moglibyśmy znacznie zmniejszyć energię wymaganą na produkcję i pracę laptopów, gdybyśmy wstrzymali trend coraz bardziej wrastającej mocy komputerów.

Co ważne, chociaż zarówno podzespoły oraz oprogramowanie zachęcają ludzi do częstej wymiany komputerów, kluczową rolę gra tutaj właśnie oprogramowanie. Komputer wyprodukowany 15 lat temu wciąż ma te same funkcje, których potrzebujesz, ale nie jest on kompatybilny z najnowszym (komercyjnym) oprogramowaniem. Dotyczy to zarówno systemów operacyjnych, jak i wszelkiego typu programów, od gier, przez programy biurowe, aż do stron internetowych. Co za tym idzie, aby laptopy były bardziej przyjazne dla środowiska, producenci oprogramowania musieliby tworzyć lżejsze wersje swoich kolejnych produktów - nie cięższe. Im lżejsze oprogramowanie, tym dłużej nasze laptopy będą nam służyły i mniej energii będzie zużywane na ich produkcję.

Zdjęcia: Jordi Manrique Corominas, Adriana Parra, Roel Roscam Abbing

Korekta wersji polskiej: Michał Kolbusz

Komentarze

By zostawić komentarz, wyślij go poprzez e-mail na solar (małpa) lowtechmagazine (kropka) com. Twój adres e-mail nie będzie wykorzystywany do innych celów i zostanie usunięty po opublikowaniu komentarza. Jeśli nie chcesz, aby twoje imię zostało opublikowane, podpisz komentarz używając w wiadomości nazwy, którą chcesz, byśmy użyli.

Deng, Liqiu, Callie W. Babbitt, and Eric D. Williams. “Economic-balance hybrid LCA extended with uncertainty analysis: case study of a laptop computer.” Journal of Cleaner Production 19.11 (2011): 1198-1206. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0959652611000801 ↩︎
International Renewable Energy Agency (IRENA). https://www.irena.org/solar ↩︎
André, Hampus, Maria Ljunggren Söderman, and Anders Nordelöf. “Resource and environmental impacts of using second-hand laptop computers: A case study of commercial reuse.” Waste Management 88 (2019): 268-279. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0956053X19301825 ↩︎ ↩︎
Bihouix, Philippe. The Age of Low Tech: Towards a Technologically Sustainable Civilization. Policy Press, 2020. https://bristoluniversitypress.co.uk/the-age-of-low-tech ↩︎
Kasulaitis, Barbara V., et al. “Evolving materials, attributes, and functionality in consumer electronics: Case study of laptop computers.” Resources, conservation and recycling 100 (2015): 1-10. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0921344915000683 ↩︎
Lenovo przejęło biznes PC od IBM w 2005 roku, więc technicznie rzecz biorąc laptop który kupiłem to Lenovo Thinkpad X60s. Jednak podzespoły jeszcze wtedy nie zostały zmienione. Nowa marka daje o sobie znać jedynie przez logo umieszczone obok logo IBM. Mój zapasowy laptop, niemalże identyczny model z tego samego roku (X60, samiast X60s) nie posiada żadnych nawiązań do Lenovo. ↩︎

Jak zbudować stronę w duchu prostych technologii?

Mon, 24 Sep 2018 00:00:00 +0000

Pierwszy prototyp serwera zasilanego energią słoneczną hostujący naszą stronę. Kontroler ładowania słonecznego (po prawej) zasila serwer (po lewej) przez złącze USB.

Low-Tech Magazine powstał w 2007 roku i od tego czasu niewiele się zmienił. Ponieważ nasza strona internetowa od dawna czekała na przeprojektowanie postanowiliśmy zbudować prostą, samodzielnie hostowaną i zasilaną energią słoneczną wersję Low-Tech Magazine. Niech będzie to dowód na to, że staramy się wcielać w życie idee które głosimy. Nowy projekt ma na celu radykalne ograniczenie zużycia energii związanego z dostępem do naszych treści.

Skąd pomysł na internetową stronę low-tech?

Od dawna słychać głosy, że Internet “zdematerializuje” społeczeństwo i zmniejszy zużycie energii globalnej gospodarki. Niestety, jak dotychczas te prognozy się nie sprawdzają, a Internet stał się znaczącym (i ciągle rosnącym) konsumentem energii. Według najnowszych szacunków cała globalna sieć zużywa już około 10% światowej produkcji energii elektrycznej, a ruch danych podwaja się mniej więcej co dwa lata..

Aby zrównoważyć negatywne skutki rosnącego zapotrzebowania na prąd, proponuje się aby centra baz danych były zasilane ze źródeł energii odnawialnej. Dzięki temu spadnie emisja CO2 wynikająca z ich działania. Przykładem na to, że ślad ekologiczny Internetu jest brany na poważnie, może być coroczny raport GreenPeace ClickClean, który klasyfikuje największe firmy internetowe pod względem wykorzystania odnawialnych źródeł energii..

Jednak samo podłączenie centrów baz danych do źródłach odnawialnych nie wystarczy, aby zaradzić rosnącemu zużyciu energii przez Sieć. Po pierwsze, Internet zużywa już trzy razy więcej energii elektrycznej niż produkują wszystkie obecnie działające na świecie farmy wiatrowe i panele fotowoltaiczne. Co więcej, aby zaspokoić rosnące potrzeby przyśpieszającego ruchu danych, należy ciągle produkować nowe turbiny wiatrowe i ogniwa fotowoltaiczne, a stare i zużyte wymieniać. Oznacza to wzrost zużycia energii, przede wszystkim w postaci paliw kopalnych.

Samo podłączenie centrów baz danych do źródeł energii odnawialnej nie wystarczy, aby rozwiązać problem rosnącego pobór prądu Internetu.

Co więcej energia słoneczna i wiatrowa nie zawsze są dostępne, a więc jeśli chcemy żeby Internet działał wyłącznie na odnawialnych źródłach energii musimy zbudować infrastrukturę do magazynowania i przesyłu elektryczności. Produkcja, utrzymanie i okresowa wymiana takiej infrastruktury również jest zależna od paliw kopalnych. Zasilanie witryn internetowych energią odnawialną nie jest złym pomysłem, jednak należy przede wszystkim rozwiązać problem wzrastającej konsumpcji energii elektrycznej.

Cięższe strony internetowe

Po pierwsze, zacznijmy od tego, że wyświetlana na stronach treść pochłania coraz więcej zasobów. W dużej mierze odpowiedzialne są za to coraz liczniejsze nagrania video, zdjęcia i streaming.Średni rozmiar strony internetowej (zdefiniowany jako średni rozmiar 500 000 najpopularniejszych domen) wzrósł z 0.45 megabajtów (MB) w 2010 r. do 1.7 MB w czerwcu 2018 r. W przypadku witryn mobilnych średnia „waga strony” wzrosła dziesięciokrotnie z 0.15 MB w 2011 r. do 1.6 MB w 2018 roku. Inne źródła (stosujące inne metody pomiaru) podają średni rozmiar stron na 2.9 MB w 2018 roku.

Ruch danych wzrasta szybciej niż poprawia się sprawność przesyłu danych (energii potrzebnej do przesłania 1 MB danych przez Internet), co skutkuje coraz wyższym zużyciem energii. „Cięższe” i „większe” strony internetowe nie tylko zwiększają pobór prądu w infrastrukturze sieci, ale także skracają żywotność komputerów - większe strony wymagają mocniejszych maszyn, aby sprawnie się po nich poruszać. Z tego powodu trzeba wciąż produkować nowe, mocniejsze komputery, na co znów potrzeba energii..

Ciągłe bycie online nie współgra dobrze z odnawialnymi źródłami energii, ponieważ nie zawsze są one dostępne.

Drugim powodem rosnącego zużycia energii Sieci jest fakt, że spędzamy coraz więcej czasu w Internecie. Przed pojawieniem się urządzeń mobilnych i bezprzewodowego dostępu do sieci byliśmy podłączeni do Internetu dopiero wtedy, gdy mieliśmy dostęp do komputera stacjonarnego w biurze, w domu lub w bibliotece. Obecnie żyjemy w świecie, w którym bez względu na to gdzie się znajdujemy jesteśmy zawsze online - często za pośrednictwem więcej niż jednego urządzenia.

Coraz powszechniejsze przetwarzanie danych i praca w tzw. “chmurze” wymaga ciągłego dostępu do sieci. Z jednej strony dzięki temu użytkownicy nie potrzebują do pracy tak szybkich urządzeń (bardziej prądożernych), z drugiej strony rośnie za to zużycie energii przez coraz bardziej obciążone centra baz danych. Zadania, który można by bez przeszkód wykonywać w trybie offline (pisanie dokumentów, praca z arkuszem kalkulacyjnym, przechowywanie danych) dziś wymagają ciągłego podłączenia do sieci. Taki model pracy nie współgra dobrze z odnawialnymi źródłami energii, ponieważ nie zawsze są one dostępne.

Strona internetowa w duchu prostych technologii

Nasza strona internetowa jest odpowiedzią na oba te problemy. Dzięki zaprojektowaniu jej na zasadach “low-tech” udało nam się zmniejszyć jej wielkość pięciokrotnie, jednocześnie nadając jej atrakcyjniejszy wygląd sprawnie obsługiwany przez urządzenia mobilne. Po drugie nasza strona jest w 100% zasilana energią słoneczną - nie są czcze słowa, tylko fakt. Nasz serwer ma swój własny system magazynowania energii i przechodzi w tryb offline kiedy pogoda nie dopisuje przez dłuższy czas.

Internet nie jest autonomicznym bytem. Jego rosnące zużycie energii jest konsekwencją konkretnych decyzji twórców oprogramowania, projektantów stron internetowych, działów marketingu, wydawców i użytkowników Internetu. Tworząc naszą lekką, samodzielnie hostowaną, zasilaną słońcem stronę internetową chcemy pokazać, że można obrać inny kierunek rozwoju.

Na 36 ze 100 artykułów udostępnionych w tym momencie na naszej solarnej stronie, średnia waga jednej strony jest ok. 5 razy mniejsza niż w starej witrynie

Zacznijmy od tego, że nasz nowy projekt strony internetowej odwraca trend zmierzający kierunku coraz większych rozmiarów stron. Na 36 z około 100 artykułów dostępnych teraz online, średnia waga jednego wynosi 0.77 MB — około pięć razy mniej niż w poprzednim projekcie i o połowę mniej niż wynosi średni rozmiar strony z pośród 500 000 najpopularniejszych blogów (w czerwcu 2018 r).

Poniżej: test szybkości starej i nowej strony internetowej. Rozmiar strony zmniejszył się ponad sześciokrotnie, liczba żądań zmniejszyła się pięciokrotnie, a prędkość pobierania wzrosła dziesięciokrotnie. Pamiętajmy, że nie zaprojektowaliśmy strony internetowej pod kątem szybkości, ale z myślą o niskim zużyciu energii. Byłoby jeszcze szybciej, gdyby serwer został umieszczony w centrum danych i/lub w bardziej centralnej lokalizacji w infrastruktury sieciowej. Źródło: Pingdom.

Poniżej przedstawiamy niektóre z naszych założeń projektowych, którymi kierowaliśmy w celu zmniejszenie zużycia energii. Opublikowaliśmy dwa osobne dokumenty, z których pierwszy koncentruje się na działaniach związanych z interfejsem użytkownika, a drugi na backendzie.. Udostępniliśmy również kod źródłowy naszego projektu.

Statyczna strona

Podstawą naszego projektu było zbudowanie statycznej strony internetowej. Większość dzisiejszych witryn korzysta z języków programowania po stronie serwera, które na bieżąco generują witrynę, śląc zapytania do bazy danych. Oznacza to, że za każdym razem, gdy ktoś odwiedza stronę, jest ona generowana na żądanie.

Strona statyczna, jest generowana jednorazowo i istnieje jako prosty zbiór dokumentów zapisanych na dysku serwera. Cały czas tu jest, a nie tylko w momencie kiedy ktoś wchodzi na nasz adres. Strony statyczne bazują na zapisie plików, kiedy dynamiczne wymagają cyklicznego przetwarzania. W związku z tym statyczne strony internetowe wymagają mniejszej mocy obliczeniowej, a tym samym mniej energii.

Wybór strony statycznej pozwala na udostępnianie jej w oszczędny sposób z naszego biura domowego w Barcelonie. Nie dałoby się tego osiągnąć w przypadku witryny opartej na bazie danych, ponieważ wymagałoby to zbyt dużo energii. Drugą kwestią jest bezpieczeństwo. Chociaż serwer WWW ze statyczną witryną może jak każdy inny zostać zhakowany, to potencjalnych dróg ataku jest znacznie mniej, a szkody łatwiej naprawić.

Rozproszone obrazy

Głównym wyzwaniem było zmniejszenie rozmiaru strony bez zmniejszania atrakcyjności witryny. Ponieważ obrazy zabierają większość przepustowości, łatwo byłoby uzyskać bardzo małe rozmiary stron i mniejsze zużycie energii przez wyeliminowanie obrazów, zmniejszenie ich liczby lub zmniejszenie ich rozmiarów. Jednak wizualizacje są ważną częścią Low-Tech Magazine, a witryna bez nich nie byłaby już tym samym.

Dzięki rozpraszaniu obrazy są dziesięć razy mniej obciążające dla serwera, chociaż wyświetlane są w znacznie większych formatach niż kiedyś.

Zamiast tego zdecydowaliśmy się zastosować, dzisiaj już prawie zapomnianą, technikę kompresji obrazu zwaną „rozpraszaniem” (ang. dithering). Liczba kolorów na obrazie, w połączeniu z jego formatem i rozdzielczością, ma wpływ na rozmiar. Dlatego zamiast korzystać z pełno kolorowych obrazów o wysokiej rozdzielczości, postanowiliśmy przekonwertować wszystkie obrazy na monochromatyczne o czterech poziomach szarości.

Rozproszone zdjęcie naszego serwera.

Następnie, tym czarno-białym obrazom nadaliśmy jeden kolor, zgodnie z z przyporządkowaną mu kategorią treści, za pomocą natywnych możliwości manipulowania obrazami w przeglądarce. Skompresowane za pomocą wtyczki rozpraszającej obrazy znacznie zmniejszają ciężar treści. W porównaniu ze starą witryną, obrazy dziesięć razy mniej obciążają zasoby serwera.

Domyślny font / Brak logo

Wszystkie załadowane zasoby, w tym kroje pisma i logo, są dodatkowym żądaniem do serwera wymagającym miejsca do przechowywania, a tym samym energii. Dlatego nasza nowa strona internetowa nie ładuje niestandardowych fontów i usuwa deklarację rodziny czcionek, co oznacza że odwiedzający zobaczą domyślny dla swojej przeglądarki font.

Podobnie postąpiliśmy z naszym “logo”. W rzeczywistości Low-tech Magazine nigdy nie miał prawdziwego logo. Obraz włócznika wykonującego zamach włócznią jest metaforą prostych technologii jako broni wymierzonej przeciwko dominacji i roszczeniom zaawansowanych technologii.

Zamiast zaprojektowanego logotypu, który wymagałby od nas wykonania projektu oraz dystrybucji niestandardowych czcionek i obrazów, nową tożsamość Low-Tech Magazine tworzy jeden prosty gest - kliknięcie w strzałkę zwróconą w lewo, która zamiast hipenzy w nazwie bloga, wyznacza kierunek od technologii do prostoty.

Bez śledzenia stron trzecich, bez usług reklamowych, bez ciasteczek

Oprogramowanie do analizy sieci, takie jak Google Analytics, rejestruje co się dzieje na stronie internetowej - które strony są najczęściej oglądane, skąd pochodzą odwiedzający itd. Tego typu usługi są popularne, ponieważ niewiele osób samodzielnie hostuje własną stronę. Jednak wymiana danych pomiędzy serwerem, a komputerem webmastera generuje dodatkowy ruch danych, a tym samym zużycie energii.

Dzięki temu, że sami prowadzimy serwer możemy śledzić ruch na stronie na własnym komputerze (każdy serwer sieciowy generuje dzienniki tego, co dzieje się na stronie). Anonimowe logi są przeglądane tylko przez nas i nie wykorzystujemy ich do profilowania odwiedzających.

Dzięki własnemu serwerowi nie jest konieczne zlecanie śledzenia ruchu sieciowego zewnętrznym podmiotom ani nie potrzeba plików cookie.

Magazyn Low-Tech od początku istnienia wyświetla reklamy Google Adsense. Są one ważnym źródłem finasowania bloga jednak mają dwie poważne wady. Pierwsza z nich to zużycie energii—usługi reklamowe zwiększają ruch danych.

Druga, to zbieranie przez Google informacji o odwiedzających blog. Zmusza nas to do pisania obszernych oświadczeń o ochronie prywatności i ostrzeżeń dotyczących plików cookie - które również zużywają dane i denerwują odwiedzających. Dlatego zastępujemy Adsense innymi opcjami finansowania (przeczytasz o tym poniżej). Z plików cookie zrezygnowaliśmy całkowicie.

Jak często strona będzie offiline?

Sporo firm hostingowych twierdzi, że ich serwery działają na energii odnawialnej. Jednak nawet jeśli faktycznie wytwarzają energię zasilającą serwery, a nie tylko „kompensują” zużycie energii z paliw kopalnych przez np. sadzenie drzew, to i tak ich strony są zawsze dostępne online.

Może to oznaczać, że albo mają u siebie na miejscu własne, potężne systemy baterii gromadzących energię (co czyni ich systemy zasilania mało zrównoważonymi) albo, że pobierają energię z sieci kiedy nie starcza im własnej - a to znaczy, że nie mogą w 100% korzystać z energii odnawialnej.

50 watowy panel fotowoltaiczny. Na górze panel o mocy 10W zasilający oświetlenie.

Nasza strona jest zasilana z poza centralnej sieci energetycznej i ma własny system magazynowania energii. Kiedy przez dłuższy czas utrzymuje się duże zachmurzenie, strona przechodzi w tryb offilne. Jeśli działanie strony ma być zrównoważone to nie może ona być dostępna w każdym momencie. Jeśli miałoby być inaczej to należałoby zużyć więcej energii (w postaci paliw kopalnych, użytych do wyprodukowanie nowych i okresowego zastępowania starych baterii) niż wyniosłyby oszczędności dające ogniwa fotowoltaiczne.

Jak często strona będzie pozostawać w trybie offline? To się okaże. Serwer sieciowy jest w tym momencie zasilany przez nowe ogniwo fotowoltaiczne o mocy szczytowej 50 Wp i jeden dwuletni dwunastowoltowy akumulator kwasowo-ołowiowy o pojemności 7 Ah. Ponieważ rankiem nasz panel jest w cieniu to ogniwo otrzymuje dziennie jedynie od 4 do 6 godzin pełnego słońca. Działając z pełną mocą jest ono w stanie dostarczyć dziennie 300 Wh energii (6 godzin x 50 W).

Serwer sieciowy zużywa od 1.0 do 2.5 wata mocy (w zależności od liczby odwiedzających), co oznacza, że potrzebuje od 24 do 60 Wh energii elektrycznej na dobę. W optymalnych warunkach pogodowych powinniśmy mieć wystarczającą ilość energii, aby serwer działał przez 24 godziny na dobę. Nadwyżkę energii zużyjemy w domu.

Zakładamy, że dzięki baterii witryna w czasie złej pogody pozostanie online przez jeden lub dwa dni, po czym przejdzie w tryb offline.

Jednak w pochmurne dni, zwłaszcza zimą, dzienna produkcja energii może wynieść zaledwie 40Wh (4 godziny x 10 watów = 40 Wh/dzień), a serwer potrzebuje od 24 do 60 Wh dziennie. Realna pojemność akumulatora wynosi z grubsza 40 Wh, uwzględniając 30% straty ładowania i rozładowania oraz 33% głębokość rozładowania (kontroler ładowania słonecznego wyłącza system, gdy napięcie akumulatora spadnie do 12V).

To spowoduje, że serwer będzie mógł pozostać online przez 1 do 2 dni niepogody, ale nie dłużej. Jednak to tylko szacunki. Możemy, jeśli zajdzie taka potrzeba, na jesień dołożyć drugi akumulator o pojemności 7 Ah. Chcielibyśmy żeby nasza strona była dostępna przez 90% czasu, co oznacza 35 dni offline w roku.

Pierwszy prototyp systemu z akumulatorem kwasowo-ołowiowym (12V, 7Ah) po lewej stronie i baterią Li-Po UPS (3.7 V 6600 mA) po prawej stronie. Akumulator kwasowo-ołowiowy stanowi główny magazyn energii, a bateria Li-Po służy za UPS i pozwala na wyłączenie serwera bez uszkodzenia sprzętu (zostanie później zastąpiona znacznie mniejszą baterią Li-Po).

Kiedy najlepiej odwiedzać stronę?

Dostępność naszej strony zasilanej słońcem zależy od pogody w Barcelonie, gdzie znajduje się serwer. Oto kilka wskazówek pomocnych odwiedzającym w „zaplanowaniu” przeglądania Low-Tech Magazine

Mamy kilka wskazówek dla osób, które “planują” odwiedzić Low-Tech Magazine.

Po pierwsze, kluczowy jest wskaźnik naładowania baterii, ponieważ dzięki niemu odwiedzający może przewidzieć czy strona zaraz nie “padnie”, a zatem czy będzie mógł spokojnie kontynuować przeglądanie. Kolor tła wskazuje na poziom naładowania, kiedy kolor blednie jest to znak, że zapadła noc albo pogoda jest zła.

Dodatkowo na tablicy informacyjnej pokazane są informacje takie jak lokalizacja serwera, aktualny czas, obecne zachmurzenie, prognoza pogody i czas od ostatniego zamknięcia serwera z powodu niewystarczającej mocy.

Aktualizacja, kwiecień 2019 r.: Jeśli chcesz uzyskać dostęp do magazynu LTM bez względu na pogodę, masz teraz do wyboru kilka opcji czytania offline. Na przykład, możesz kupić drukowaną edycję LTM w miękkiej oprawie, która zawiera 37 najnowszych artykułów ze strony internetowej na 710 stronach z ilustracjami (2012-2018). Drugi tom, zawierający artykuły opublikowane w latach 2007–2011, ukaże się jeszcze w tym roku. Książki bazują na tych samych esejach, które składają się na stronę internetową zasilaną energią słoneczną.

Sprzęt i oprogramowanie

LTM wydał dwa osobne artykuły zawierające bardziej szczegółowe informacje techniczne: “Jak zbudować stronę internetową low-tech: oprogramowanie i sprzęt”, który koncentruje się na backendzie oraz “Jak zbudować stronę internetową low-tech: techniki projektowania i proces”, który skupia się na interfejsie użytkownika.

SERWER: Ta strona działa na komputerze Olimex A20. Moc obliczeniowa 2 Ghz, 1 GB pamięci RAM i 16 GB pamięci. Serwer pobiera 1.0-2.5W mocy.

OPROGRAMOWANIE SERWERA: Serwer WWW obsługuje Armbian Stretch, oparty na Debianie system operacyjny zbudowany na jądrze SUNXI. Napisaliśmy dokumentację techniczną dotyczącą konfiguracji serwera.

DESIGN SOFTWARE: Witryna jest zbudowana na Pelican, statycznym generatorze stron. Udostępniliśmy kod źródłowy „Solar”, motyw Pelikana, który sami opracowaliśmy.

POŁĄCZENIE INTERNETOWE. Serwer jest podłączony do łącza światłowodowego o przepustowości 100 MB/s. Konfiguracja routera; na razie router jest zasilany z sieci elektrycznej i wymaga 10 watów mocy. Staramy się wymienić energochłonny router na bardziej wydajny, który może być później zasilany energią słoneczną.

SYSTEM FOTOWOLTAICZNY. Serwer działa na panelu słonecznym 50 Wp (50 watów mocy szczytowej) i jednym akumulatorze kwasowo-ołowiowym 12V, 7Ah. Jednak ciągle staramy się zmniejszać rozmiar naszego systemu i eksperymentujemy z różnymi konfiguracjami. Instalacją fotowoltaiczną zarządza kontroler ładowania słonecznego 20A.

A co ze starą stroną?

Low-Tech Magazine zasilany energią słoneczną to wciąż rozwijany projekt. Na razie stara strona zasilana z sieci pozostanie dostępna online. Czytelnicy będą zachęcani do odwiedzenia strony internetowej zasilanej energią słoneczną, jeśli jest ona dostępna. Co stanie się później, nie jest jeszcze jasne. Istnieje kilka możliwości, ale wiele będzie zależeć od tego jak będzie się sprawował serwer słoneczny.

Dopóki nie zdecydujemy, w jaki sposób zintegrować starą i nową stronę internetową, pisanie i czytanie komentarzy będzie możliwe tylko w starszej wersji, która nadal hostowana jest na TypePad.

Czy mogę pomóc? Oczywiście!

Szukamy pomysłów i opinii, które pozwolą ulepszać stronę i zmniejszać jej zużycia energii. Nasze postępy będę dokładnie udokumentowane, tak aby wszyscy chętni mogli budować swoje własne witryny low-tech. Jeśli chcesz wysłać komentarz związany z samym serwerem internetowym zasilanym energią słoneczną, możesz to zrobić komentując tę stronę lub wysyłając wiadomość e-mail na adres solar (at) lowtechmagazine (dot) com.

Co więcej mamy nadzieję, że ludzie wesprą finansowo ten projekt. Usługi reklamowe, które utrzymują Low-Tech Magazine od momentu jego powstania w 2007 r., nie współpracują z naszym “lekkim dizajnem”. Z tego powodu szukamy innych sposobów finansowania.

Piśmiennictwo

Teraz możecie na żądanie zamówić dwutomową drukowaną kopie bloga. Papierowy Low-Tech Magazine zawsze dostępny w pociągu, w łóżku, na plaży, w słońcu, w deszczu lub kiedykolwiek i gdziekolwiek chcecie.
Możecie wesprzeć nas za pośrednictwem PayPal, Patreon i LiberaPay.

Serwer zasilany energią słoneczną to projekt Krisa De Deckera, Roela Roscam Abbinga i Marie Otsuki. Wydrukowana strona internetowa została wykonana przez Lauren Campbell.